ترنجبین چیست؟

ترنجبین بعنوان یک فرلورده گیاهی در طب سنتی بوده، طعم آن کمی گرم و تر است و به عنوان مُلین، مسهل، صفرا، تب بر، خنکی، رافع سرفه، رافع زردی، برطرف کننده ی یبوست، بر طرف کننده ی درد سینه و رافع عطش و تب های گرم، کاربرد دارد.

0

ترنجبین چیست؟

ترنجبین،معرب ترنگبین (ترانگبین=عسل) است که به عربی، منّ (بر وزن ظَنّ) گفته میشود. بر اثر فعالیت گونه ای حشره سخت بالپوش (احتمالاً) نوعی larinus) بر روی شاخه های جوان گیاه خارشتر، شیرابه ای تراوش می شود که به تدریج مانند ذرات بر روی گیاه،سفت شده و مستقر می شوند.

این حشره معمولا در مناطق کویری و بیابانی دیده میشود؛ بنابرین جایی که این حشره نباشد، گیاه خار شتر نمیتواند ترنجبین تولید کند. افراد محلی،صبح زود و قبل از طلوع آفتاب، شاخه های حاوی ترنجبین را جمع آوری کرده و در محل تمیزی آنها را قرار می دهند. سپس با ضربه زدن و تکاندن آنها روی پارچه های سفید و تمیز، ترنجبین را به دست و پس از تمیز کردن،آن را به بازار عرضه می کنند.

واژه عربی مَنّ (ترنجبین) در تورات و قرآن هم آمده؛ به صورتی که در قرآن سه بار (سوره بقره آیه۵۷، سوره اعراف آیه ۱۶۰، سوره طه آیه ۸۰) به آن اشاره شده است. علمای قدیم اسلامی می پنداشتند که مَنّ، شبنمی است که از آسمان روی خاری که آن را حاج (خارشتر) مینامند، مینشیند و پس از خشک شدن مبدّل به مَنّ میشود. برای اولین بار، ابوریحان بیرونی دریافت که ترنجبین، از تراوشات خود گیاه است.

خواص و کاربرد ترنجبین

ترنجبین، در حقیقت ماده ای قندی است که مقدرا زیادی ساکارز طبیعی دارد؛ به همین علت،طعمی شیرین داشته و به عنوان طعم دهنده و شیرین کننده در صنایع دارو سازی کاربرد دارد. سابقا، در خراسان و یزد به صورت سنتی از آن قند تهیه میکردند و هم اکنون نیز در صنعت ساخت گز مورد استفاده قرار میگیرد.
ترنجبین به عنوان یک فر آورده ی گیاهی،در طب سنتی، طعم آن کمی گرم و تر است و به عنوان مُلین، مسهل، صفرا، تب بر، خنکی، رافع سرفه، رافع زردی، برطرف کننده ی یبوست، بر طرف کننده ی درد سینه و رافع عطش و تب های گرم، کاربرد دارد. استفاده مقدار کمی از آن، برای فرونشاندن تب های نوزادان و کودکان نیز لینت مزاج آن ها نیز متداول بوده است.
مصرف ترنجبین با آب پنیر برای اخراج اخلاط سوخته، با ماالشعیر برای دفع اخلاط گرم، مخلوط با کره گوسفندی برای باز کردن مجاری ادراری (حبس البول) و با آب زیره برای رفع صدای شکم (قرقر شکم) که با تب خفیف توام باشد، مفید است.

ترکیبات شیمیایی ترنجبین

ترنجبین حاوی ترکیبات قندی مختلفی مانند گلوکز Glucose و فروکتوز Fructose، ساکاروز Sucrose و تری ساکارید است که به راحتی در آب حل می‌شود.از دیگر ترکیبات موجود در این گیاه می‌توان به تانن* Tannin و آنتوسیانین* Anthocyanin اشاره کرد.

*تانن Tannin: یا گسه ترکیباتی هستند که ضمن ترکیب شدن با پروتئین های پوست حیوانات از فساد آنها جلوگیری نموده و سبب تبدیل پوست به چرم می شوند. اکثر خانواده های گیاهی دارای تانن هستند. تانن ها در حقیقت دسته بزرگی از مواد طبیعی پیچیده هستند که در گیاهان به مقدار زیاد وجود دارند.

* آنتوسیانین Anthocyanin:این آنتی اکسیدان جزو پرکاربرد ترین رنگدانه های گیاهی در صنعت غذا است. آنتو سیانین ها ترکیبات محلول در آب بوده و به گروه از فلاوونوئید های پلی فنول تعلق دارند که مسئول رنگ قرمز، ارغوانی و آبی در اندام های گیاهی مانند میوه ، گل و برگ هستند .

ترنجبین و خارج شدن اخلاط سوخته بدن

مصرف مخلوط ترنجبین با آب پنیر سبب خارج شدن اخلاط سوخته بدن می‌شود همچنین ترکیب ترنجبین با ماء الشعیر برای دفع اخلاط گرم مفید است.

ترنجبین و خاصیت ضدعفونی کنندگی

در طب سنتی از ترنجبین برای شیرین کردن جوشانده‌های گیاهی استفاده می‌شود؛ ترکیب ترنجبین با فلوس خاصیت ضد عفونی‌کنندگی دارد.

ترنجبین و رفع یبوست

ترنجبین ملین و مسهل است. این گیاه اگر در مقدار کم مصرف، ملین و اگر به مقدار زیاد استفاده شود، مسهل است؛ برای رفع یبوست باید با توجه به سن بین ۱۰ تا ۷۰ گرم ترنجبین با کمی آب میل شود.

ترنجبین و رفع عطش

برای رفع عطش و تب ترنجبین مفید است.

ترنجبین و تسکین سرفه

مصرف ترنجبین سرفه را تسکین می‌دهد و درد سینه را از بین می‌برد.

ترنجبین و درمان بواسیر

جوشانده ترنجبین معرق همچنین گل‌های این گیاه برای بواسیر مفید است.

روغن ترنجبین و بهبود روماتیسم

افراد برای درمان روماتیسم باید از ماساژ موضعی روغن برگ‌های ترنجبین استفاده کنند.

ترنجبین و کمک به دفع سنگ کلیه

عرق ترنجبین در دفع سنگ کلیه و مثانه نیز تا حدودی مؤثر است.

طرز تهیه آب ترنجبین

برای تهیه آب ترنجبین، باید ۱۲ تا ۳۵ گرم ترنجبین را در آب جوش حل؛ سپس آن را صاف و میل کنید؛ بهتر است آب ترنجبین ناشتا مصرف شود.

احتیاط در مصرف ترنجبین

بیماران مبتلا به حصبه، اسهال خونی، بواسیر، خون ادراری و آبله نباید از ترنجبین استفاده کنند.ترنجبین، مضرطحال است و برای اشخاص گرم مزاج مناسب نیست.
بهترین موقع برای بهره گیری از خواص درمانی ترنجبین، خوردن آن به صورت ناشتا در صبح ها میباشد و مقدار خوراک آن نیز بسته به سن بیمار، از ۱۰ تا ۳۵ گرم میباشد.

شاید این مطالب نیز مورد علاقه شما باشد

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.